زنیان یا اجوان معمولا به شکل علف هرز رشد می کند و حاوی اسانس می باشد که از چندین ترکیب شیمیایی مناسب تشکیل شده است و به همین دلیل از آن در طب سنتی و طب نوین استفاده می شود و اهمیت دارویی زیادی دارد. گیاه زنیان معمولا در طول سال در دسترس است و برگ درخچه آن پردار است و دانه های آن کوچک، بیضی شکل و به رنگ زرد کم رنگ می باشند.

کاربردهای مهم دارویی و فواید سلامتی زنیان

  1. زنیان منبع خوبی از فیبر غذایی محلول است و توانمند در تقویت سیستم گوارشی بدن ، رفع مشکلات معده و بهبود سلامت روده می باشد.
  2. داروی متوکسالن با استفاده از عصاره زنیان تهیه می شود. این دارو به شکل های مختلف مانند کپسول، کرم موضعی برای درمان مشکلات پوستی مانند ويتيليگو (تحریک رنگدانه سازی) و پسوریازیس موجود است.
  3. از زمان های قدیم، زنیان برای تهیه فرمولاسیون داروهای گیاهی استفاده می شد، زیرا در آن زمان معتقد بودند که این گیاه می تواند سیستم بدن را متعادل کند.
  4. این یک گیاه سم زدای عالی برای بدن است. باعث بهبود عملکرد کبد می شود و طحال را سالم نگه می دارد.
  5. همچنین برای قلب مفید است و یک تصفیه کننده عالی خون است.
  6. در ترک اعتیاد طبیعی الکلیسم، زنیان نقش بسیار مهمی ایفا می کند. نه تنها می تواند به رهایی از خماری بد کمک کند، بلکه به بیمار در تلاش برای ترک الکل نیز کمک می کند. دانه های زنیان یا اجوان را جوشانده و آن را روزانه تا زمانی که نتیجه مشخص شود به این افراد داده می شود.
  7. زنیان بر روی سیستم تولید مثل، بهبود ترشح مایع منی و تنظیم هورمون‌ ها موثر است و باعث افزایش لذت جنسی و بهبود میل جنسی خواهد شد.
  8. انه های زنیان برای درمان دردهای اسپاسمیک، ناراحتی های شکمی ناشی از سوء هاضمه، سوزش سر دل و کاهش اشتها مفید است.
  9. زنیان منبع عالی آنتی اکسیدان است و بنابراین برای بیماران قلبی یک موهبت است. آنتی اکسیدان ها می توانند کلسترول خوب و بدن را مدیریت کنند و در نتیجه از بیماری های قلبی جلوگیری می کنند.
  10. دانه های زنیان دارای خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی هستند و بنابراین به مبارزه با باکتری هایی مانند سالمونلا، ای کولای و قارچ ها برای جلوگیری از مسمومیت غذایی و مشکلات گوارشی کمک می کنند.
  11. عصاره زنیان حاوی ترکیبات شیمیایی است که کانال های کلسیم را مسدود می کند و باعث کاهش بیشتر سطح فشار خون می شود.
  12. دانه های زنیان دارای خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی هستند و بنابراین به مبارزه با باکتری هایی مانند سالمونلا، ای کولای و قارچ ها برای جلوگیری از مسمومیت غذایی و مشکلات گوارشی کمک می کنند.
  13. جویدن زنیان بهترین عمل برای از بین بردن مشکلاتی مانند سوء هاضمه و نفخ است که معمولا از خوردن حبوبات ناشی می شوند.
  14. چای زنیان برای درمان اسهال، اسهال خونی و دردهای اسپاسمیک بسیار مفید است.
  15. روغن زنیان معمولا با روش تقطیر با بخار آب تهیه می شود و در درمان دردهای روماتیسمی بسیار موثر است و به همین دلیل به صورت موضعی استفاده می شود.
  16. به نظر می رسد که ترکیب عصاره زنیان و زنجبیل برای درمان بیماری های تنفسی مانند آسم و برونشیت موثر باشد.
  17. دانه های زنیان می توانند جهت بهبود جریان هوا و بهبود عملکرد ریه ها نیز استفاده شوند.
  18. زنیان دارای اثر گشاد کننده برونش است که به گشاد شدن لوله های برونش در ریه ها، جهت تسکین علائم آسم خفیف کمک می کند.
  19. دمنوش دانه های زنیان یک دهان شویه عالی است و این می تواند به حفظ بهداشت دهان و دندان کمک کند.
  20. زنیان برای رفع مشکلات سوء هاضمه خانم های باردار مفید است. به تمیز کردن رحم و معده کمک می کند که باعث حل مشکل پریودهای نامنظم در خانم ها می شود.
  21. نوشیدن منظم دمنوش زنیان برای افزایش سرعت متابولیسم بدن مفید است که به سوزاندن چربی بدن کمک می کند.
  22. دانه های زنیان دارای خواص آنتی بیوتیکی هستند و این امر برای کاهش قرمزی و مبارزه با التهاب مفید است.
  23. به دلیل خاصیت بیهوشی زنیان، به تسکین درد و تورم کمک می کند.

گیاه اجوان یا زنیان با نام علمی Trachyspermum Ammi

نام های مختلفی از زنیان مانند اجوان، زیره اتیوپی، زیره سیاه، علف هرز اسقف، اومام، آنیسون و ... بسته به جاهای مختلف جهان وجود دارد. آن را با نام علمی Trachyspermum Ammi می شناسند. دانه زنیان شبیه رازیانه و زیره است و از زمانهای قدیم در ایران، هند، آفریقا و اکثر نقاط خاورمیانه برای پخت و پز استفاده می شده است. آنها بیضی شکل و بسیار معطر هستند. رنگ آنها از کمی سبز تا قهوه ای متفاوت است. طعم آن تلخ و تند است و تا حدودی شبیه پونه کوهی است. از آن به عنوان چاشنی در ترشی و مربا نیز استفاده می شود. زنیان بوی تند و تلخی دارد، ولی به دلیل فوایدی که برای سلامتی دارد از آن در برخی نقاط، به عنوان طعم دهنده آن را، هنگام تهیه نان و بیسکویت، روی آنها می پاشند. در ضمن دانه های زنیان را به صورت خام یا بو داده می توان استفاده کرد. طعم زنیان شبیه آویشن بعد از جویدن است. و معمولا در عطاری به صورت دانه و یا پودر دانه موجود است.

مناطق رویش زنیان

گیاه زنیان معمولا در ایران، آسیا و ترکیه یافت می شود. در برخی از مناطق هند نیز این گیاه کشت می شود. ضمنا این گیاه در خاورمیانه و شمال آفریقا نیز موجود می باشد.

زنیان مفید برای رفع درد های سر، گوش و دندان

چند قطره روغن دانه زنیان برای تسکین گوش درد کافی است. برای تسکین فوری دندان درد، مخلوط آب ولرم از زنیان و نمک بسیار موثر است. گاهی اوقات دود حاصل از سوزاندن دانه زنیان برای دندان درد موثرتر است. دانه زنیان حاوی یک ترکیب شیمیایی طبیعی به نام تیمول است که یک قارچ کش قوی و میکروب کش است. بنابراین، دانه های زنیان را خرد کرده و برای تسکین عفونت های پوستی آن را روی پوست و محل عفونت بمالید.

زنیان موثر در پیشگیری از جوش و آکنه

دانه های زنیان حاوی آنتی اکسیدان ها و ترکیبات ضد التهابی مختلف هستند و بنابراین عصاره های فعال زیستی زنیان نیز برای کاهش مشکلات تحریک پوستی مانند آکنه و جوش مفید هستند. تیمول و کارواکرول دانه های زنیان به مبارزه با رشد باکتری ها و قارچ ها کمک می کند. مکمل های پودر زنیان به روشن شدن جای آکنه کمک می کنند.

زنیان به درمان سرماخوردگی کمک می کند

زنیان با تخلیه آسان مخاط، گرفتگی بینی را رفع می کند. جویدن دانه های زنیان همراه آب ولرم، به درمان سرماخوردگی کمک می کند. در صورت استنشاق مکرر پودر دانه زنیان که در داخل یک پارچه تمیز قرار گرفته است، می توان سردرد میگرنی را درمان کرد. زنیان برای درمان آسم و برونشیت نیز مفید است.

توصیه ها و عوارض جانبی مصرف زنیان

  1. مصرف بیش از حد دانه های زنیان می تواند باعث تولید گاز در معده شده و منجر به اسیدیته و ایجاد مشکل رفلاکس در معده شود.
  2. برخی از مردم به دانه زنیان حساسیت دارند که به دلیل وجود تیمول در آن است که می تواند باعث سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ شود.
  3. برخی از ترکیبات زیستی فعال دانه های زنیان قوی هستند و می توانند باعث التهاب در دهان و در نتیجه احساس سوزش و زخم های دهان شوند.
  4. زنان باردار به دلیل اثرات نامطلوب احتمالی بر رشد جنین باید از مصرف بیش از حد زنیان اجتناب کنند.
  5. مصرف بیش از حد دانه های زنیان می تواند باعث ایجاد سم زیادی در بدن شود و باعث مسمومیت کشنده در انسان شود.
  6. مصرف مکمل های زنیان ممکن است خطر خونریزی در حین و بعد از جراحی را افزایش دهد. بنابراین توصیه می شود 2 هفته قبل از جراحی، مصرف زنیان را قطع کنید.
  7. گاهی زنیان می تواند سرعت لخته شدن خون را کاهش دهد. اگر فردی داروهایی مانند رقیق کننده های خون مصرف می کند، باید در مصرف زنیان احتیاط کند. داروهایی مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک، وارفارین و آسپرین حاوی رقیق کننده های خون هستند.
  8. زنیان همچنین می تواند با داروهایی که در کبد تجزیه می شوند تداخل ایجاد کند. داروهایی مانند لوواستاتین (داروی قلبی عروقی)، کتوکونازول (داروی ضد قارچ) و ایتراکونازول (داروی ضد قارچ) در کبد تجزیه می شوند. در صورت مصرف هر یک از این داروها، قبل از مصرف زنیان با پزشک مشورت کنید.
  9. اگر داروهایی مصرف می کنید که به کبد فشار وارد می کنند، بهتر است از مصرف زنیان خودداری کنید، زنیان می تواند احتمال آسیب کبدی را همراه با آن داروها، افزایش دهد.

سوالات متداول

  1. آیا زنیان برای درمان عفونت روده مفید است؟

    بله، زنیان به درمان عفونت های روده کمک می کند. دانه های زنیان به خاطر خاصیت ضد کرمی شناخته شده اند که به مبارزه با هر گونه عفونت روده ای کمک می کنند. زنیان با استفاده از ترکیب شیمیایی خود با انگل ها مبارزه و از فعالیت آنها جلوگیری می کند.

  2. آیا زنیان به کاهش وزن کمک می کند؟

    بله، زنیان به کاهش وزن کمک می کند. عصاره زنیان حاوی خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی است که تاثیر مستقیمی در کاهش وزن دارد. زنیان همچنین هضم را بهبود می بخشد و به حذف سموم از بدن برای رفع مشکلاتی مانند یبوست، اسیدیته و گاز کمک می کند.

به علت وجود خواص فوق العاده و بسیار مفید در گیاه زنیان از آن در 6 محصول عالیان سبز استفاده شده است که به شرح زیر می باشند :

عصاره پودنه

عصاره پودنه دارای ویژگی های زیر می باشد :

  1. رفع عفونت های تنفسی
  2. درمان عفونت های داخلی معده و روده
  3. ضد اسهال
  4. آنتی باکتریال

از عصاره پودنه یا عرق ترکیبی پودنه در

  1. پک درمان مشکلات گوارش
  2. پک درمان عفونت بانوان
  3. پک پاکسازی ریه
  4. پک ضد جوش و آکنه

استفاده شده است.

عصاره رافویه

عصاره رافویه دارای ویژگی های زیر می باشد :

  1. رفع دل درد
  2. درمان سوزش معده
  3. درمان ورم معده
  4. درمان رفلاکس معده

از عصاره رافویه یا عرق ترکیبی رافویه در

  1. پک درمان مشکلات گوارش

استفاده شده است.

عصاره اسپرکای

عصاره اسپرکای دارای ویژگی های زیر می باشد :

  1. ضد انگل روده و معده
  2. درمان میکروب معده
  3. ضد آسکاریس
  4. رفع کرمک

از عصاره اسپرکای یا عرق ترکیبی اسپرکای در

  1. پک چاقی و افزایش وزن

استفاده شده است.

عصاره لاوند

عصاره لاوند دارای ویژگی های زیر می باشد :

  1. تقویت اعصاب
  2. کنترل استرس
  3. درمان تنش عصبی
  4. بهبود تمرکز

از عصاره لاوند یا عرق ترکیبی لاوند در

  1. پک درمان دیابت
  2. پک تقویت قوای جنسی آقایان
  3. پک تقویت قوای جنسی بانوان
  4. پک آرامش اعصاب

استفاده شده است.

عصاره آذربه

عصاره آذربه دارای ویژگی های زیر می باشد :

  1. رفع علائم آسم
  2. خلط آور
  3. رفع آلرژی غذایی
  4. درمان اسپاسم ریه
  5. درمان عفونت تنفسی

از عصاره آذربه یا عرق ترکیبی آذربه در

  1. پک پاکسازی ریه

استفاده شده است.

عصاره سورنجان

عصاره سورنجان دارای ویژگی های زیر می باشد :

  1. ضد درد و التهاب مفاصل
  2. درمان نقرس
  3. درمان اسپاسم عضلانی
  4. رفع التهاب تاندون ها

از عصاره سورنجان یا عرق ترکیبی سورنجان در

  1. پک ترک اعتیاد

استفاده شده است.

از همین وسعت استفاده از زنیان در محصولات عالیان سبز می توان به خواص مفید و بی شمار آن پی برد.